ارزیابی میزان موفقیت سفر «آبه» به ایران

عقب نشینی اخیر ترامپ از لفاظی های اخیر خود درباره ایران نباید به عنوان عقب نشینی کاخ سفید از سیاست فشار حداکثری بر تهران تعبیر شود. همگام با سیاست فشار حداکثری واشنگتن بر تهران، آمریکا جمعه گذشته تحریم های جدیدی را علیه ایران در حوزه صنعت پتروشیمی وضع کرد. در این تحریم ها، بزرگترین گروه صنعتی پتروشیمی ایران یعنی شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس (PGPIC) هدف قرار گرفته است.

دلیل مهم تغییر لحن دولت ترامپ در قبال ایران را بای در واقعیتی چون فشار داخلی آمریکا بر وی دانست. آمریکائی ها با راه اندازی جنگ جدیدی در منطقه مخالف هستند. همچنین، مخالفت ها از سوی متحدان آمریکا که در صورت آغاز جنگ متحمل خسارت های زیادی می شوند از دیگر دلایل تغییر لحن ترامپ علیه ایران به شمار می رود.

شینزو آبه نخست وزیر ژاپن قرار است چهارشنبه هفته جاری به ایران سفر کند. وی امیدوار است که با استفاده از روابط گرم خود با تهران و واشنگتن موفق به میانجیگری میان دو کشور شود.

افزون بر روابط گرم نخست وزیر ژاپن با سران ایران و آمریکا، علت بالقوه دیگری که باعث می‌شود وی به عنوان یک میانجیگر مناسب در این مسیر تلقی شود، تلاش‌های توکیو به منظور اتخاذ سیاست‌های خاورمیانه‌ای مستقل از سوئی و فقدان برخورداری از سابقه امپریالیستی در منطه از سوی دیگر است؛ عواملی که به عنوان عنصر اعتمادساز مطلوبی برای ایران به شمار می آید.

در مجموع، ژاپن به عنوان سومین اقتصاد بزرگ جهان به شدت به واردات انرژی از منطقه نیازمند است. توکیو ۸۰% انرژی مورد نیاز خود را از خاورمیانه و با عبور از تنگه هرمز تأمین می کند؛ لذا هرگونه جنگ یا تقابل در منطقه آسیب ها و خسارات عدیده ای را بر اقتصاد توکیو و متعاقباً بر اقتصاد جهانی وارد می آورد.

پاسخگوئی به سئوالی پیرامون چگونگی مؤثربودن تلاش های آبه در فرونشاندن تنش ها به ۲ عامل بستگی دارد:

*در گام نخست این موضوع به عزم و اراده راستین ایران و آمریکا در راستای حل و فصل مشکلات جاری به ویژه به «اراده واقعی» واشنگتن بستگی دارد. هرچند نمی توان از سویی خواستار مذاکره بود و همزمان اعتماد میان دو طرف را با اتخاذ تدابیر خصمانه ای از قبیل وضع تحریم های جدید علیه صنعت پتروشیمی ایران در آستانه سفر نخست وزیر ژاپن مورد تضعیف قرار داد. اگر اراده واقعی وجود داشته باشد، حتی نیازی به میانجی نیز وجود ندارد.

*دوم آنکه باید ببینیم که نخست وزیر ژاپن چگونه می تواند بر تصمیمات آمریکا تأثیر بگذارد. کیوان خسروی سخنگوی شورای عالی امنیت ملی ایران در این باره گفت که تلاش ها برای حذف تحریم های فرامنطقه ای آمریکا علیه ایران می تواند متضمن موفقیت دیدار شینزو آبه از جمهوری اسلامی باشد.